پایگاه خبری تبیانگران – یک گزارش اختصاصی از شیراز
سیزدهمین کنفرانس بینالمللی یادگیری و یاددهی الکترونیک، این بار میزبان سخنانی بود که میتوان آن را زنگ خطری برای نظام آموزشی ایران و جهان دانست. دکتر محمدمهدی علویانمهر، رئیس مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC)، عصر چهارشنبه در این رویداد علمی، با ترسیم چهرهای جدید از آموزش در عصر هوش مصنوعی، تأکید کرد که فناوریهای نوین، دیگر صرفاً یک ابزار کمکی نیستند؛ بلکه در حال بازتعریف کامل ماهیت یادگیری، انتقال دانش و حتی نقش معلم و دانشگاه هستند.
نسل جدید، شکاف دیجیتال و چالش تشخیص سره از ناسره
علویانمهر با اشاره به ظهور نسلی از یادگیرندگان که با دادهها و فضای مجازی رشد کردهاند، هشدار داد که این تحول، اگرچه دسترسی به اطلاعات را بیسابقه کرده، اما شکاف دیجیتال میان نسلها را نیز عمیقتر ساخته است. او گفت: «دانشآموزان و دانشجویان امروز به حجم عظیمی از دادهها دسترسی دارند، اما صرف دسترسی کافی نیست؛ نسل جدید باید توانایی تشخیص دادههای معتبر از اطلاعات نادرست را نیز به دست آورد. در غیر این صورت، غرق در اقیانوسی از اطلاعات سره و ناسره خواهیم شد.»
هوش مصنوعی، تهدید یا فرصت برای تفکر؟
رئیس مؤسسه ISC با طرح یک پرسش اساسی، به یکی از حساسترین چالشهای عصر دیجیتال پرداخت: «وقتی دانشآموز یا دانشجو برای دریافت پاسخ، به هوش مصنوعی تکیه میکند، آیا قدرت تفکر و خلاقیت او تضعیف نمیشود؟» علویانمهر در پاسخ، بر ضرورت تغییر پارادایم آموزشی تأکید کرد و افزود: «نظام آموزشی باید به سمتی حرکت کند که خلاقیت، اندیشهورزی و توانایی حل مسئله، جایگزین حفظکردن و تکیه صرف بر پاسخهای آماده شود. هوش مصنوعی باید به عنوان دستیارِ تقویتکننده تفکر دیده شود، نه جایگزین آن.»
فناوری دووجهی؛ از فرصت تا آسیب در یک قدم
این استاد دانشگاه با توصیف فناوری به عنوان «ابزاری دووجهی»، نسبت به استفاده بیضابطه از آن هشدار داد و گفت: «فناوری اگر بدون سیاستگذاری، آموزش و نظارت مناسب به کار گرفته شود، میتواند به جای فرصت، به آسیبی جدی برای نظام آموزشی و حتی جامعه تبدیل شود.» او اعتبارسنجی منابع، حفظ حریم خصوصی، امنیت دادهها، سواد رسانهای و اخلاق فناوری را «بخش جداییناپذیر آموزش جدید» دانست و تأکید کرد که محتوای آموزشی نیز باید بر اساس این مؤلفهها بازتعریف شود.
دانشگاه موفق؛ حلقه اتصال فناوری، انسان و سیاست
علویانمهر در ادامه، تصویری از دانشگاه تراز نوین ترسیم کرد و گفت: «دانشگاههای موفق، دانشگاههایی نیستند که صرفاً مصرفکننده فناوری هستند؛ بلکه دانشگاههایی موفقاند که میان فناوری، انسان، داده و سیاستگذاری علمی پیوند ایجاد میکنند. امروز دیگر نمیتوان آموزش را از پژوهش، و پژوهش را از نیازهای جامعه جدا کرد.»
کنفرانس یادگیری الکترونیک؛ میدان تلاقی علوم و ایدهها
وی با اشاره به ظرفیت بالای این کنفرانس بینالمللی، آن را «محل تلاقی علوم شناختی، علوم تربیتی، فناوری و جامعهشناسی» توصیف کرد و ابراز امیدواری کرد که خروجی این رویداد، به طراحی آموزشهایی اثربخشتر، فراگیرتر و متناسب با نیازهای قرن بیستویکم منجر شود.
اراده انسانی؛ موتور پیشرفت در عصر ماشین
رئیس مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام در پایان سخنان خود، با نگاهی امیدوارانه اما واقعبینانه، گفت: «هوش مصنوعی هرچند قدرتمند، اما هیچگاه نمیتواند جایگزین اعتماد، همکاری و اراده انسانی شود. این مؤلفههای انسانی هستند که همچنان موتور پیشرفت علم محسوب میشوند. زمانی که علم و فناوری در خدمت این اراده قرار گیرند، میتوانند به اثری عمیق و ماندگار در جامعه دست یابند.»
پایگاه خبری تبیانگران