گزارش اختصاصی پایگاه خبری تبیانگران
در تحولی راهبردی در عرصه فناوریهای نوین، جمهوری اسلامی ایران با امضای سند تأسیس «سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی» (WAICO)، نام خود را در میان ۲۹ کشور بنیانگذار این نهاد بیندولتی مستقل به ثبت رساند. این رویداد تاریخی، گامی بلند در جهت حضور فعال ایران در حکمرانی جهانی فناوری هوش مصنوعی و همافزایی با اقتصادهای نوظهور جهان محسوب میشود.
جزئیات امضای سند
عبدالرضا رحمانیفضلی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در چین، روز جمعه ۱۰ مرداد ۱۴۰۵ (۱ اوت ۲۰۲۶) با حضور در مراسم امضای سند تأسیس این سازمان در شانگهای، به نمایندگی از دولت ایران، سند بنیانگذاری را امضا کرد. بر اساس این سند، سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی که با نام اختصاری WAICO شناخته میشود، به عنوان یک سازمان بیندولتی مستقل، مقر دائمی خود را در شهر شانگهای چین مستقر خواهد کرد.
اهداف و ساختار سازمان
سند تأسیس که روز ۲۶ تیر ۱۴۰۵ (۱۶ ژوئیه ۲۰۲۶) در حاشیه «کنفرانس جهانی هوش مصنوعی ۲۰۲۶» (WAIC) به امضای ۲۹ کشور رسید، اهداف کلانی را برای این نهاد ترسیم کرده است. بر اساس این توافقنامه، WAICO یک سازمان بیندولتی مستقل است که بر پایه اهداف و اصول منشور سازمان ملل متحد فعالیت خواهد کرد و بر مفاهیم «همافزایی، همسازی و منافع مشترک» استوار است.
اهداف اصلی این سازمان عبارتند از:
-
ارتقای همکاریهای بینالمللی در حوزه هوش مصنوعی
-
تقویت حکمرانی جهانی این فناوری
-
تضمین توسعه سالم، ایمن و عادلانه هوش مصنوعی برای تمامی کشورها
بر اساس این سند، WAICO بر رویکرد «مردممحور» تأکید دارد و به دنبال آن است که هوش مصنوعی در مسیری سودمند، ایمن و عادلانه توسعه یابد و به نفع تمام بشریت باشد.
موضعگیری ایران در بدو عضویت
رحمانیفضلی پس از امضای این سند، در دیدار با لیو بین، معاون وزیر خارجه چین، با تأکید بر اهمیت نقش همکاریهای چندجانبه در شکلدهی به آینده فناوریهای پیشرفته، اعلام کرد: «ایران آمادگی دارد در مسیر توسعه علمی، پژوهشی و کاربردی هوش مصنوعی و همچنین ایجاد سازوکارهای بینالمللی برای استفاده عادلانه از این فناوری مشارکت فعال داشته باشد».
سفیر ایران در پکن تأکید کرد که حضور ایران در این ابتکار بینالمللی و قرار گرفتن در جمع کشورهای مؤسس، رویکرد جمهوری اسلامی ایران مبنی بر مشارکت سازنده در عرصه فناوریهای نوین و استفاده از ظرفیتهای هوش مصنوعی در جهت توسعه پایدار و پیشرفت جوامع را دنبال میکند.
پیشنهادهای پنجگانه ایران به جامعه جهانی
گفتنی است ایران پیش از این نیز در عرصه حکمرانی جهانی هوش مصنوعی فعال بوده است. در مجمع جهانی گفتگوی حکمرانی هوش مصنوعی که روزهای ۱۵ و ۱۶ تیر ۱۴۰۵ (۶ و ۷ ژوئیه ۲۰۲۶) در ژنو برگزار شد، رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوریهای هوش مصنوعی ایران، پنج پیشنهاد راهبردی را به جامعه جهانی ارائه کرد که از جمله آنها میتوان به «تأسیس آکادمی منطقهای هوش مصنوعی»، «ایجاد صندوق مشترک منطقهای برای نوآوری و توسعه هوش مصنوعی»، «راهاندازی منطقه آزاد دیجیتال»، «تدوین چارچوبهای حقوقی منطقهای برای جلوگیری از کاربردهای نظامی مخرب» و «توسعه زیرساختهای مشترک و مراکز داده» اشاره کرد.
چشمانداز WAICO؛ نظم نوین جهانی در هوش مصنوعی
سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی که با ابتکار چین شکل گرفته است، در شرایطی پا به عرصه وجود میگذارد که رقابت فناورانه میان قدرتهای بزرگ جهانی به اوج خود رسیده است. رئیسجمهور چین در آیین افتتاحیه کنفرانس جهانی هوش مصنوعی ۲۰۲۶ در شانگهای، هوش مصنوعی را «مهمترین پیشران دور جدید انقلاب فناوری» خواند و تأکید کرد که «توسعه هوش مصنوعی نباید اجرای تکنوازی توسط یک کشور باشد، بلکه باید سمفونی همکاری جهانی باشد».
بر اساس گزارشهای منتشر شده، کنفرانس جهانی هوش مصنوعی ۲۰۲۶ که از ۲۶ تا ۲۹ تیر (۱۷ تا ۲۰ ژوئیه) در شانگهای برگزار شد، با حضور نمایندگانی از ۱۰۲ کشور و سازمانهای بینالمللی، میزبان بیش از ۴۰۰ هزار بازدیدکننده حضوری بود و توانست رقمی معادل ۳ میلیارد دلار قرارداد خرید به ثبت برساند.
جمعبندی
عضویت ایران در سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی به عنوان یکی از ۲۹ کشور بنیانگذار، نه تنها نشاندهنده عزم جدی جمهوری اسلامی ایران برای حضور فعال در عرصه فناوریهای نوین است، بلکه فرصتی ارزشمند برای بهرهمندی از ظرفیتهای بینالمللی در مسیر توسعه علمی و فناورانه کشور فراهم میآورد. با توجه به تأکید اسناد بالادستی بر نقش محوری هوش مصنوعی در آینده اقتصاد و امنیت ملی، این گام راهبردی میتواند نقطه عطفی در حضور مؤثر ایران در نظم نوین جهانی فناوری به شمار آید.