به گزارش پایگاه خبری تبیانگران، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری و صندوق نوآوری و شکوفایی، در تازهترین اقدام مشترک خود، از طراحی و اجرای دو ابزار نوین تأمین مالی برای شرکتهای دانشبنیان خبر دادند. هسته اصلی این بسته حمایتی، طرح ابتکاری «همافزا» است که با هدف رفع چالش اساسی سرمایه در گردش این شرکتها طراحی شده و امکان دریافت تسهیلات تا سقف ۱۰۰ درصد فروش سالانه را برای شرکتهای دارای برنامه رشد تولید فراهم میکند.
نخستین نشست هماندیشی برای اجراییسازی این طرح، صبح امروز (۱۰ مردادماه ۱۴۰۵) با حضور حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، اصغر نورالهزاده، رئیس هیئت عامل صندوق نوآوری و شکوفایی، جمعی از مدیران شرکتهای حوزه صنایع پیشرفته، تجارت الکترونیک، دریایی و صندوقهای سرمایهگذاری خطرپذیر، به میزبانی صندوق نوآوری و شکوفایی برگزار شد.
چالش تأمین مالی؛ مهمترین مانع پیش روی دانشبنیانها
حسین افشین در این نشست، تأمین مالی را یکی از مهمترین چالشهای پیشروی شرکتهای دانشبنیان دانست و تأکید کرد: شرکتهایی که بخش عمده فروش آنها از محل محصولات دانشبنیان تأمین میشود، بیش از هر زمان دیگری به ابزارهای مالی متناسب با شرایط فعالیت خود نیاز دارند.
وی با اشاره به همکاری مشترک معاونت علمی و صندوق نوآوری و شکوفایی برای طراحی سازوکارهای جدید تأمین مالی، از دو ابزار تازه رونمایی کرد: نخست «اوراق توسعه فناوری» که پیشتر در مسیر عملیاتی قرار گرفته است و دوم طرح «همافزا» که به عنوان روشی نوین برای افزایش توان تأمین مالی شرکتهای دانشبنیان طراحی شده است.
سازوکار «همافزا»؛ اهرمی ۶ برابری برای حمایت از تولید
مهمترین ویژگی طرح «همافزا» که آن را از سایر روشهای تأمین مالی متمایز میکند، اهرم ۶ برابری است که با تجمیع منابع بخش خصوصی و صندوق نوآوری در شبکه بانکی ایجاد میشود.
افشین در تشریح این سازوکار توضیح داد: در این مدل، بخش خصوصی بخشی از منابع مالی خود را وارد طرح میکند و صندوق نوآوری و شکوفایی نیز به همان میزان منابع تأمین میکند. سپس این منابع در شبکه بانکی تجمیع شده و امکان پرداخت تسهیلاتی معادل شش برابر آورده بخش خصوصی فراهم میشود. به عبارت دیگر، اگر یک شرکت یا انجمن صنفی ۱۰۰ واحد ریالی آورده داشته باشد، صندوق ۱۰۰ واحد دیگر اضافه میکند و بانک در نهایت ۶۰۰ واحد تسهیلات به شرکتهای متقاضی پرداخت خواهد کرد.
جزئیات تسهیلات؛ از تثبیت ۳۰ درصدی تا رشد ۱۰۰ درصدی
بر اساس اعلام معاون علمی رئیسجمهور، شرکتهای دانشبنیان واجد شرایط میتوانند در مرحله نخست، تا سقف ۳۰ درصد فروش محصولات دانشبنیان سال گذشته یا سهماهه نخست سال جاری خود، تسهیلات سرمایه در گردش دریافت کنند. این بخش از تسهیلات، با هدف تثبیت تولید و جلوگیری از کاهش ظرفیت تولیدی شرکتها طراحی شده است.
اما نقطه عطف این طرح، امکان افزایش قابلتوجه میزان تسهیلات است. افشین تأکید کرد: در صورتی که یک شرکت برنامه مشخصی برای افزایش تولید ارائه کند، امکان افزایش میزان سرمایه در گردش نیز بر اساس محاسبات و دستورالعملهای صندوق نوآوری و شکوفایی وجود خواهد داشت. به این ترتیب، مجموع سرمایه در گردش پرداختی به هر شرکت در نهایت نمیتواند از ۱۰۰ درصد فروش محصولات دانشبنیان سال گذشته یا سهماهه نخست سال جاری آن فراتر رود.
اصغر نورالهزاده، رئیس هیئت عامل صندوق نوآوری و شکوفایی، با تأکید بر این نکته افزود: شرکتهایی که برنامه مشخصی برای افزایش ظرفیت تولید ارائه کنند، علاوه بر تسهیلات مربوط به تثبیت تولید، میتوانند از حمایتهای تکمیلی برای رشد تولید نیز بهرهمند شوند. میزان این حمایتها بر اساس برنامه رشد تولید ارائهشده از سوی شرکت و با اتکا به قیمت تمامشده محصولات در صورتهای مالی دوره مبنا محاسبه خواهد شد.
شرایط بهرهمندی؛ شفافیت و جلوگیری از همپوشانی
معاون علمی رئیسجمهور با تأکید بر ضرورت جلوگیری از همپوشانی تسهیلات، اظهار کرد: شرکتهایی که پیش از این برای همان فعالیت تولیدی از صندوق نوآوری و شکوفایی یا شبکه بانکی تضامین و تسهیلات دریافت کردهاند، امکان استفاده مجدد از این طرح برای همان موضوع را نخواهند داشت و این ابزار مالی صرفاً برای طرحهای جدید و سرمایه در گردش جدید در نظر گرفته شده است.
وی یکی دیگر از شروط بهرهمندی از این طرح را نداشتن تعهدات معوق در صندوق نوآوری و شکوفایی یا شبکه بانکی عنوان کرد. همچنین، دوره بازپرداخت این تسهیلات به صورت یکساله تعیین شده است.
در مواردی که بانک برای پرداخت تسهیلات نیازمند اخذ ضمانت باشد، صندوق نوآوری و شکوفایی مطابق رویههای جاری خود، حمایتهای لازم را در حوزه صدور ضمانتنامه برای این تسهیلات نیز ارائه خواهد کرد تا شرکتها با موانع کمتری در مسیر دریافت منابع مالی مواجه شوند.
اوراق توسعه فناوری؛ ابزار مکمل تأمین مالی
در کنار طرح «همافزا»، «اوراق توسعه فناوری» به عنوان دومین ابزار نوین تأمین مالی، در مسیر عملیاتی قرار گرفته است. این اوراق که در قالب اوراق گواهی سپرده خاص بانکی طراحی شدهاند، با هدف جذب سرمایه برای پروژههای فناورانه و تأمین مالی طرحهای بزرگ و اولویتدار زیستبوم فناوری و نوآوری کشور ایجاد شدهاند. بر اساس گزارشهای منتشر شده، ظرفیت اولیه این اوراق معادل ۲۰ هزار میلیارد تومان برآورد شده است و تاکنون چند شرکت بزرگ توانستهاند تأمین مالی مورد نیاز خود را از این مسیر نهایی کنند.
بستر قانونی و حمایتهای کلان
طرح «همافزا» و سایر ابزارهای تأمین مالی شرکتهای دانشبنیان، در چارچوب قانون جهش تولید دانشبنیان مصوب مجلس شورای اسلامی و آییننامه اجرایی ماده ۱۶ این قانون طراحی و اجرا میشوند. بر اساس این چارچوب قانونی، ۲۵ درصد از منابع موضوع این قانون به صندوق نوآوری و شکوفایی اختصاص یافته است تا بتواند نقش خود را در حمایت از شرکتهای دانشبنیان ایفا کند.
صندوق نوآوری و شکوفایی به عنوان نهاد تأمین مالی اکوسیستم فناوری و نوآوری کشور，در کنار معاونت علمی ریاستجمهوری، متولی اصلی طراحی و اجرای این بستههای حمایتی است. بر اساس آخرین گزارشها، این دو نهاد سه بسته حمایتی را با هدف حمایت و کمک به تثبیت تولید شرکتهای دانشبنیان طراحی کردهاند.
چشمانداز اجرایی؛ نخستین گروه تا کمتر از یک ماه
معاون علمی رئیسجمهور در پایان این نشست ابراز امیدواری کرد با تصمیمات اتخاذشده، نخستین گروه از شرکتهای متقاضی در مدت کمتر از یک ماه آینده بتوانند از این تسهیلات بهرهمند شوند. همچنین قرار شد با استفاده از ظرفیت دو انجمن بزرگ شرکتهای دانشبنیان شامل انجمن صنایع پیشرفته و انجمن تجارت الکترونیک، مسائل و موانع اجرایی این طرح از زبان فعالان زیستبوم شنیده شده و تصمیمهای لازم برای بهبود فرآیندها اتخاذ شود.
نورالهزاده نیز با اشاره به هدف اصلی این طرح تأکید کرد: استمرار فعالیت تولیدی شرکتهای دانشبنیان در شرایط کنونی، مستلزم تأمین سرمایه در گردش و فراهم شدن امکان تثبیت و توسعه تولید است. این مدل، ضمن پشتیبانی از تثبیت تولید، زمینه توسعه ظرفیت تولید شرکتهای دانشبنیان را نیز فراهم میکند و میتواند نقش مؤثری در رونق اقتصاد دانشبنیان ایفا کند.
جمعبندی؛ گامی مؤثر در مسیر تحقق اقتصاد دانشبنیان
طراحی و اجرای طرح «همافزا» و «اوراق توسعه فناوری» را باید در چارچوب سیاستهای کلان اقتصاد مقاومتی و برنامه هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مورد بررسی قرار داد. تأمین مالی شرکتهای دانشبنیان همواره به عنوان یکی از موانع اصلی رشد و توسعه این شرکتها مطرح بوده است. با اجرای این طرحها، ضمن کاهش وابستگی به منابع بودجهای دولت از طریق جذب سرمایه بخش خصوصی، اهرم قابلتوجهی برای حمایت از تولید دانشبنیان ایجاد شده است.
آنچه طرح «همافزا» را از سایر روشهای تأمین مالی متمایز میکند، نوآوری در سازوکار و اهرم ۶ برابری آن است که با کمترین هزینه برای دولت، بیشترین تأثیر را بر رفع چالش سرمایه در گردش شرکتهای دانشبنیان خواهد داشت. با توجه به تأکید مسئولان بر شنیدن صدای فعالان زیستبوم و اصلاح مستمر فرآیندها بر اساس بازخورد آنها، انتظار میرود این طرح در آینده نزدیک، به یکی از اصلیترین ابزارهای تأمین مالی شرکتهای دانشبنیان کشور تبدیل شود.
کسبوکارهای دانشبنیان که از امروز خود را با این سازوکار جدید هماهنگ کنند و برنامههای رشد تولید خود را تدوین نمایند، میتوانند از فرصتی بینظیر برای تأمین سرمایه در گردش و توسعه ظرفیت تولید خود بهرهمند شوند؛ فرصتی که در شرایط کنونی اقتصاد کشور، میتواند نقش تعیینکنندهای در بقا و رشد این شرکتها ایفا کند.